Endometrioza - choroba, która dotyka nie tylko macicy, ale całego ciała
Endometrioza to choroba, która wciąż bywa bagatelizowana, źle diagnozowana i mylona z
"kobiecymi dolegliwosciami".
Tymczasem to przewlekły proces zapalny, który obejmuje:
- układ hormonalny,
- układ odpornościowy,
- jelita,
- układ limfatyczny,
- a nawet układ nerwowy.
W materiałach medycznych opisuje się ją jakostan, w którym komórki podobne do endometrium rosną poza macicę - najczęściej na jajnikach, jajowodach i otrzewnej. Reagują jednak na hormony tak samo jak błona śluzowa macicy.
Efekt?
Krwawienia, stan zapalny, zrosty, ból i cały wachlarz objawów, które mogą pojawić się nie tylko podczas miesiączki.
Coraz więcej dowodów wskazuje również, że endometrioza jest ściśle związana z jelitami i układem odpornościowym.


Czego nie widzimy gołym okiem: odporność, cytokiny i jelita
Zmiany w endometriozie znajdują się blisko jelit, a cytokiny zapalne (IL-6, TNF-α, IL-1β) wpływają na funkcjonowanie śluzówki jelit.
Dlatego tak wiele kobiet doświadcza:
- endo belly (wzdęć, często bardzo dużych),
- zaparć lub biegunek,
- mdłości,
- bólu brzucha,
- reakcji na pokarmy.
Warto podkreślić: u wielu kobiet nietolerancje pokarmowe są wtórne do stanu zapalnego i zaburzeń pracy jelit.
Nie chodzi więc o „złą dietę”, ale o przewlekły proces zapalny wpływający na układ trawienny.
Objawy endometriozy - te oczywiste i te, o których rzadko się mówi
Objawy bólowe:
- ból, skurcze, uczucie nacisku w podbrzuszu
- ból promieniujący do krzyża i bioder
- ból podczas współżycia (dyspareunia)
- ból przy wypróżnianiu
- ból mogący wystąpić w każdym momencie cyklu
Objawy ogólnoustrojowe:
- przewlekłe zmęczenie
- nudności
- obrzęki
Objawy jelitowe:
- wzdęcia
- zmiana rytmu wypróżnień
- IBS (często współistniejący)
Objawy strukturalne:
- powiększone węzły chłonne wzdłuż więzadła krzyżowo-macicznego
- pogrubienie tkanek wokół macicy
- retrofleksja (odgięcie) macicy

Jak diagnozuje się endometriozę?
- Badania hormonalne
- zwykle normalne u kobiet z regularnym cyklem
- Testy na nietolerancje pokarmowe
- pomagają różnicować IBS i reakcje immunologiczne
- USG
- pierwsza linia diagnostyczna
- Laparoskopia
- złoty standard: jedyna 100% pewna diagnoza
Dieta oraz suplementacja w endometriozie - punkt, od którego warto zacząć
1. Identyfikacja nietolerancji
Nie jako moda - tylko dlatego, że u wielu kobiet endometrioza i IBS nakładają się na siebie.
2. Low FODMAP
Dieta, która realnie zmniejsza wzdęcia i ból u kobiet z objawami jelitowymi.
3. Dużo błonnika - szczególnie z warzyw
Błonnik wspiera metabolizm estrogenów i zmniejsza stan zapalny.
4. Warzywa wspierające wątrobę
Wątroba odpowiada m.in. za metabolizm estrogenów.
Kiedy działa zbyt wolno objawy endometriozy mogą być silniejsze.
- buraki
- marchew
- karczochy
- cytrynę
- pasternak
- liście mniszka
- rośliny gorzkie
To fundament wsparcia metabolizmu hormonów i przeciwzapalnej terapii żywieniowej.
5. Magnez
Zmniejsza napięcie mięśni, skurcze i ból.
6. Kwasy tłuszczowe omega-3
Kobiety z wyższym poziomem EPA mają mniejsze ryzyko endometriozy.
Czego unikać?
- Czerwonego mięsa - zwiększa poziom estradiolu
- Tłustych, smażonych potraw - nasilają stan zapalny
- Alkoholu - obciąża wątrobę i zaburza metabolizm hormonów

Suplementy i zioła wspierające przy endometriozie
- Witamina D
- Wapń
- Aminokwasy: cysteina, tauryna, cholina, NAC
- Probiotyki
- Omega-3
Zioła
- Achillea millefolium (krwawnik)
- Hydrastis canadensis
- Lithospermum officinale
- Medicago sativa (lucerna)
- Salix alba (wierzba biała)
- Silybum marianum (ostropest)
- Trifolium pratense (koniczyna)
- Vitex agnus-castus (niepokalanek)
Zioła mogą wspierać gospodarkę hormonalną, detoksykację, krążenie w miednicy i stan zapalny.


Styl życia w endometriozie - fundament terapii
Endometrioza dotyczy również:
- układu nerwowego,
- gospodarki stresowej,
- postawy ciała,
- napięcia tkanek.
Styl życia to nie dodatek - to kluczowa część leczenia wspierającego.
1. Stres jako czynnik zapalny
Wysoki kortyzol może nasilać ból, wzdęcia i zmęczenie.
Praktyki, które pomagają:
- oddychanie przeponowe
- joga
- medytacja
- krótkie przerwy regeneracyjne
- regularny rytm dnia
2. Sen - codzienna terapia przeciwzapalna
Zbyt krótki lub przerywany sen:
- zwiększa stan zapalny,
- zaburza metabolizm estrogenów,
- obciąża układ odpornościowy,
- zwiększa wrażliwość na ból.
Najlepsze strategie:
- stałe godziny snu
- ograniczenie ekranów wieczorem
- unikanie kofeiny po 12:00
- wieczorne wyciszenie
3. Odpowiednia aktywność fizyczna
Najlepiej sprawdzają się:
- spacery
- joga (szczególnie yin i powięziowa)
- pilates
- taniec
- delikatny trening siłowy
- mobilizacja miednicy
Intensywne treningi często pogarszają objawy.
4. Terapie manualne
Korekta odcinka L1-L3 w osteopatii/chiropraktyce
Może to wpływać na:
- napięcie dna miednicy
- ból podbrzusza
- funkcjonowanie jelit
5. Ciepło i wsparcie limfy
Termofor, sauna na podczerwień, masaż limfatyczny -
to realna pomoc w:
- zmniejszaniu bólu
- rozluźnianiu powięzi
-
wspieraniu krążenia
Podsumowanie - endometrioza potrzebuje podejścia całościowego
Wszystkie informacje jasno pokazują:
✔ Endometrioza to choroba zapalna - obejmuje cały organizm
✔ Jelita i odporność grają ogromną rolę w nasileniu objawów
✔ Dieta i styl życia mogą realnie zmniejszać stan zapalny i ból
✔ Suplementy i zioła są elementem terapii wspierającej
✔ Kobieta z endometriozą potrzebuje opieki holistycznej i empatii
Nie ma jednej „magicznej diety” ani jednej tabletki, która rozwiąże problem.
Ale połączenie:
- diety przeciwzapalnej
- regulacja funkcji jelit
- suplementacji
- stylu życia
- wsparcia manualnego
daje realne, odczuwalne efekty.
Źródła:
1. LavFODMAP - Endometriose og FODMAP
https://lavfodmap.no/lavfodmap-dietten-og-endometriose/
2. Abdominal Bloating and Endometriosis - PMC
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5933167/
3. IBS, endometriose og kosthold - IBSguthealthclinic
https://ibsguthealthclinic.co.uk/endometriose-and-ibs/
4. Diet and Endometriosis Risk - PubMed
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20056882/
5. Meat consumption and endometriosis - Contemporary OB/GYN
https://www.contemporaryobgyn.net/view/how-meat-consumption-impacts-endometriosis-risk
6. EPA nivåer og endometriose - Volvat
https://www.volvat.no/tema/endometriose/
7. LavFODMAP og endometriose - oppsummering
https://lavfodmap.no/lavfodmap-dietten-og-endometriose/
